ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა და ირანმა სამშვიდობო ჩარჩო-შეთანხმების და ჰორმუზის სრუტის გახსნის შესახებ განაცხადეს
ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა და ირანმა სამშვიდობო ჩარჩო-შეთანხმების და ჰორმუზის სრუტის გახსნის შესახებ განაცხადეს, რომელსაც პარასკევს, 19 ივნისს, შვეიცარიაში მოაწერენ ხელს.
ირანის საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილემ სახელმწიფო ტელევიზიით დაადასტურა, რომ შეთანხმება მიღწეულია, ქვეყნის უმაღლესმა სამხედრო სარდლობამ კი ეს თეირანის გამარჯვებად შეაფასა.
პაკისტანის პრემიერ-მინისტრი იყო პირველი, ვინც შეთანხმების შესახებ გამოაცხადა და თქვა, რომ ის დაასრულებს „სამხედრო ოპერაციებს ყველა ფრონტზე, მათ შორის ლიბანში“.
ირანის საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილის განცხადებით, კატარის შუამავლებმა თეირანში „თითქმის 14-15 საათიანი ხანგრძლივი მოლაპარაკებები“ გამართეს, რათა აშშ-სა და ირანს შორის ურთიერთგაგების მემორანდუმის პროექტზე შეთანხმება შემდგარიყო.
„ამ მოლაპარაკების პროცესს დიდი დრო დასჭირდა“, – განუცხადა ყაზემ ღარიბაბადიმ ირანის სახელმწიფო მედიას ორშაბათს.
„კატარის დელეგაცია გუშინ თეირანში იმყოფებოდა, რათა დაესრულებინა ისლამაბადის მემორანდუმის ტექსტის განხილვა ირანსა და შეერთებულ შტატებს შორის.
„დაახლოებით 14-15 საათიანი ხანგრძლივი მოლაპარაკებები გაიმართა, რომლის დროსაც ჩვენ წარვადგინეთ ირანის ისლამური რესპუბლიკის მიერ ტექსტში შეტანილი საბოლოო შესწორებები. ბუნებრივია, ეს შესწორებები მიღებული იქნა და ისლამაბადის ურთიერთგაგების მემორანდუმის ტექსტი საბოლოოდ დამტკიცდა.“
მინისტრის მოადგილის თქმით, საბოლოო შეთანხმების შესახებ მოლაპარაკებები 60-დღიანი პერიოდის განმავლობაში გაიმართება, სადაც ირანს „რამდენიმე საკითხი ექნება გადასაჭრელი“, რომელთაგან მთავარი პრიორიტეტი თეირანის წინააღმდეგ ყველა სანქციის მოხსნაა.
ირანის სახელმწიფო მედია მემორანდუმის 14 პუნქტს ავრცელებს
ირანის სახელმწიფო მედია ავრცელებს ინფორმაციას, რომელიც, მათი თქმით, აშშ-სა და ირანს შორის გაფორმებული 14-პუნქტიანი ურთიერთგაგების მემორანდუმის დეტალურ პროექტს წარმოადგენს.
კონკრეტული პუნქტები ოფიციალურად არცერთ ქვეყანას არ დაუდასტურებია.
ირანის ნახევრად ოფიციალური სახელმწიფო საინფორმაციო სააგენტო „მეჰრის“ ცნობით, პუნქტები მოიცავს:
- მუდმივი ცეცხლის შეწყვეტას ყველა ფრონტზე, მათ შორის ლიბანში.
- აშშ-ის ვალდებულებას, არ ჩაერიოს ირანის შიდა საქმეებში
- აშშ-ის საზღვაო ბლოკადის მოხსნას 30 დღის განმავლობაში
- აშშ-ის ძალების გაყვანას ირანიდან
- ჰორმუზის სრუტის ხელახლა გახსნას 30 დღის განმავლობაში „ირანის შეთანხმებების“ ფარგლებში
- აშშ და მისი მოკავშირეები ირანისთვის მინიმუმ 300 მილიარდი დოლარის ღირებულების რეკონსტრუქციის გეგმებს.
- ირანის ნავთობისა და ენერგეტიკული პროდუქტების წინააღმდეგ სანქციების გაუქმებას
- ირანმა კიდევ ერთხელ დაადასტურა თავისი ვალდებულება, არ შექმნას ბირთვული იარაღი.
- აშშ-ის ვალდებულებას, არ გაზარდოს თავისი ძალები რეგიონში და არ დააწესოს ახალი სანქციები.
„მეჰრმა“ ასევე გაავრცელა ინფორმაცია, რომ „საბოლოო მოლაპარაკებები არ დაიწყება მანამ, სანამ ირანის გაყინული სახსრების ნახევარი არ გათავისუფლდება, ირანის ნავთობის სანქციები არ შეჩერდება და საზღვაო ბლოკადა არ მოიხსნება“.
ნათქვამია, რომ საბოლოო შეთანხმებას გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია დაამტკიცებს.
კვირას, აშშ-ის ვიცე-პრეზიდენტმა ჯეი დი ვენსმა Fox News-ს განუცხადა, რომ ირანთან შეთანხმებას აქვს პოტენციალი, „ფუნდამენტურად შეცვალოს ახლო აღმოსავლეთი მომდევნო 50 წლის განმავლობაში“.
„მსოფლიოს ეს რეგიონი მთელი ჩემი ცხოვრება და ამაზე მეტი ხნის განმავლობაშიც კი უიმედო მდგომარეობაში იყო“, – განუცხადა მან გამოცემა „The Times“-ს.
ვენსის თქმით, დონალდ ტრამპმა მოახერხა „ირანის საფრთხის აღმოფხვრა“.
მან დასძინა, რომ ახლა შესაძლებელი იქნება „ახლო აღმოსავლეთის კეთილდღეობისა და წარმატების ახალი ეპოქის დაწყება“.
„ამ რეგიონიდან შეგვიძლია ამერიკელი ხალხისთვის დიდი კეთილდღეობის შექმნა“, – აღნიშნა ვენსმა.
ორშაბათიდან საფრანგეთი ტბისპირა კურორტ ევიან-ლე-ბენში დიდი შვიდეულის შეხვედრას უმასპინძლებს, სადაც შვიდი წევრი სახელმწიფოს ლიდერი, სავარაუდოდ, სხვა მნიშვნელოვან საკითხებთან ერთად აშშ-სა და ირანს შორის ჩარჩო შეთანხმებასაც განიხილავს.
ომი 28 თებერვალს ირანზე აშშ-სა და ისრაელის დარტყმებით დაიწყო. ამან ირანი აიძულა, თავს დასხმოდა ისრაელს და აშშ-ის მოკავშირე სახელმწიფოებს სპარსეთის ყურეში და ფაქტობრივად ჩაეკეტა ჰორმუზის სრუტე, ნავთობისა და გაზის გადაზიდვების საკვანძო მარშრუტი.
აშშ–ირანის შეთანხმების გამოცხადების შემდეგ ნავთობის ფასი 3.8%-ით დაეცა
ბრენტის ნავთობის ფასი, გლობალური საორიენტაციო ფასი, ბარელზე 3.8%-ით დაეცა და 84.02 აშშ დოლარი (62.48 ფუნტი სტერლინგი) შეადგინა, ხოლო აშშ-ში ნავთობის ფასი 4.1%-ით დაეცა და 81.40 აშშ დოლარს მიაღწია.
პაკისტანი აცხადებს, რომ შეთანხმებას ოფიციალურად 19 ივნისს შვეიცარიაში მოაწერენ ხელს, აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა კი სოციალურ ქსელში დაწერა შეთანხმების შესახებ და თქვა, რომ „ნავთობი შემოვა“.
სრუტე ფაქტობრივად დაკეტილი იყო მას შემდეგ, რაც აშშ-მ და ისრაელმა ირანზე 28 თებერვალს საჰაერო იერიში მიიტანეს.
ნავთობის მარაგი მალე არ შეივსება
გლობალური ნავთობის მარაგების აღდგენას გარკვეული დრო დასჭირდება.
მიუხედავად იმისა, რომ ზოგიერთი ტანკერი უკვე მზადაა ყურეში პირდაპირ დასაბრუნებლად, ბევრი საზღვაო ხაზი, სავარაუდოდ, დაელოდება იმის გარკვევას, თუ როგორ იმუშავებს გარიგება პრაქტიკაში და რამდენად გამოიკვეთება მდგრადი დეესკალაციის ნიშნები.
არაბთა გაერთიანებული საამიროების სახელმწიფო საკუთრებაში არსებულმა ნავთობკომპანია ADNOC-მა განაცხადა, რომ ჰორმუზის სრუტეში ნავთობის სრული მიწოდება შესაძლოა მომავალი წლის პირველ ან მეორე კვარტალამდე არ აღდგეს, თუნდაც მყარი სამშვიდობო შეთანხმების მიღწევის შემთხვევაში.
მარტში, საერთაშორისო ენერგეტიკულმა სააგენტომ განაცხადა, რომ მისი წევრი ქვეყნები თავიანთი სტრატეგიული რეზერვებიდან 400 მილიონ ბარელ ნავთობს გამოუშვებდნენ. ამ მარაგის მესამედზე მეტი უკვე ათვისებულია.
მიუხედავად იმისა, რომ მწარმოებლები პირველ რიგში ნავთობზე გლობალური მოთხოვნის (დაახლოებით 104 მილიონი ბარელი დღეში) დაკმაყოფილებას შეეცდებიან, ამ მარაგების შევსებას მრავალი თვე დასჭირდება.